Çocuklarda şeffaf plak tedavisi sırasında özellikle tedavinin başlangıcında veya yeni bir plağa geçildiğinde dişlerde baskı, sıkılık ya da hafif hassasiyet hissedilebilir. Bunun nedeni şeffaf plakların dişleri tedavi planında belirlenen konumlara doğru kontrollü ve kademeli kuvvetlerle yönlendirmesidir. Diş hareketi sırasında dişi çevreleyen dokular bu kuvvete uyum sağladığı için çocuk, bazı dişlerde geçici bir hassasiyet fark edebilir. Bu his her çocukta aynı düzeyde ortaya çıkmaz. Bazı çocuklar yalnızca plağın dişleri sıktığını hissederken bazı çocuklarda özellikle çiğneme sırasında kısa süreli hassasiyet daha belirgin olabilir.
Şeffaf plak tedavisinde beklenen hafif baskı hissi ile şiddetli veya uzun süre devam eden ağrının birbirinden ayrılması önemlidir. Plakların çocuğun diş yapısına ve tedavi hedeflerine göre dijital olarak planlanması, dişlerin tek seferde büyük hareketler yerine aşamalı şekilde yönlendirilmesini sağlar. Tedavinin rahat ilerleyebilmesi için plakların önerilen kullanım düzenine uyulması ve kontrollerin aksatılmaması gerekir. Çocuğun plağı taktığında dayanmakta zorlandığı bir ağrı yaşaması, plağın belirli bir bölgede ağız dokusuna zarar vermesi veya şikâyetin giderek artması durumunda ise bunun yalnızca tedavinin doğal bir parçası olduğu düşünülmemeli ve ortodontik değerlendirme yapılmalıdır.
Yeni Şeffaf Plağa Geçildiğinde Ağrı Artabilir mi?
Yeni bir şeffaf plağa geçildiğinde çocuk önceki plağa kıyasla daha fazla baskı veya sıkılık hissedebilir. Bunun nedeni her yeni plağın dişleri tedavi planındaki bir sonraki konuma yönlendirecek şekilde hazırlanmasıdır. Önceki plağa alışmış olan dişler yeni plağın uygulanmasıyla farklı bir kuvvet dağılımıyla karşılaşır. Bu nedenle yeni plağın kullanılmaya başlanmasının ardından bazı dişlerde geçici hassasiyet oluşması mümkündür. Ancak bu durumun şiddeti yapılan diş hareketinin türüne, çocuğun hassasiyet düzeyine ve tedavinin bulunduğu aşamaya bağlı olarak değişebilir.
Yeni plağa geçildiğinde kısa süreli bir baskı hissedilmesi mümkün olsa da plağın belirgin şekilde oturmaması, tek bir bölgede yoğun ağrı oluşturması veya çocuğun plağı kullanamayacak kadar rahatsız olması durumunda bir sonraki aşamaya kendi başına geçmek yerine ortodontiste danışılması gerekir.
Şeffaf Plak Kullanımında Diş Hassasiyeti Oluşabilir mi?
Şeffaf plak (invisalign first) kullanımı sırasında dişlerde geçici hassasiyet görülebilir. Ortodontik hareket oluşturulurken dişleri çevreleyen dokular kontrollü kuvvetlere yanıt verir ve özellikle plağın ilk takıldığı dönemlerde dişlerin üzerine basıldığında veya sert bir yiyecek çiğnendiğinde hassasiyet fark edilebilir. Bu hassasiyet çoğunlukla tedavi sırasında meydana gelen diş hareketiyle ilişkili olsa da her çocukta ortaya çıkması beklenmez. Hassasiyetin hangi dişlerde hissedileceği de tedavinin o aşamasında hangi dişlerin hareket ettirildiğine göre değişebilir.
Diş hassasiyetinin yalnızca ortodontik tedaviyle ilişkili olmadığı da göz önünde bulundurulmalıdır. Çürük, diş eti problemi, dişte çatlak veya başka bir ağız ve diş sağlığı sorunu da ağrı ve hassasiyete neden olabilir. Özellikle tek bir dişte giderek artan, plak çıkarıldığında da devam eden veya sıcak ve soğukla belirginleşen hassasiyet varsa bunun doğrudan şeffaf plak kullanımına bağlanması doğru olmayabilir. Tedavi boyunca düzenli kontrollerin sürdürülmesi, hem diş hareketlerinin planlandığı gibi ilerleyip ilerlemediğinin hem de ağız ve diş sağlığının değerlendirilmesine yardımcı olur.
Şeffaf Plak Kullanımında Devam Eden Ağrıda Ne Yapılmalıdır?
Şeffaf plak kullanımının başlangıcında veya yeni plağa geçildiğinde oluşan hafif rahatsızlık zaman içerisinde azalmıyorsa ya da giderek şiddetleniyorsa tedaviyi takip eden ortodontiste bilgi verilmesi gerekir. Öncelikle plağın dişlere tam olarak oturup oturmadığı, kırık veya şekil değişikliği bulunup bulunmadığı ve plağın kenarlarının diş eti, dil veya yanağa temas ederek tahriş oluşturup oluşturmadığı değerlendirilmelidir. Çocuğun plağı kendi başına kesmesi, şekillendirmesi veya tedavi planında bulunmayan farklı bir plağa geçmesi uygun değildir. Plak kırılmış veya kaybolmuşsa da tedavinin nasıl sürdürüleceği konusunda ortodontistin yönlendirmesine göre hareket edilmelidir.
Devam eden ağrıda şikâyetin kaynağının yalnızca ortodontik hareket olup olmadığı da değerlendirilmelidir. Diş etinde belirgin şişlik, dişte kendiliğinden başlayan güçlü ağrı, travma, yüzde şişlik veya çocuğun günlük yaşamını belirgin biçimde etkileyen bir rahatsızlık bulunuyorsa kontrolün geciktirilmemesi gerekir. Tedavinin planlandığı şekilde ilerlemesi için şeffaf plakların genellikle gün içerisinde ortalama 20–22 saat kullanılması önemlidir ancak ağrı nedeniyle kullanım süresinin azaltılması veya tedaviye ara verilmesi kararı aile tarafından tek başına verilmemelidir. Gerekli değerlendirme sonrasında mevcut plağın kullanımına devam edilmesi, plak değişim zamanının düzenlenmesi veya farklı bir yaklaşım uygulanması çocuğun bireysel durumuna göre belirlenebilir.
