Çocuklarda normal diş sayısından daha fazla diş gelişmesi, diş gelişimi sırasında oluşan farklılıklardan biri olarak değerlendirilir. Bu dişler süt dişlenme döneminde de kalıcı dişlenme döneminde de görülebilir ancak kalıcı dişlerde daha sık fark edilir. Fazladan diş oluşumunun kesin nedeni her çocukta net olarak belirlenemeyebilir. Diş gelişimini sağlayan dokuların normalden fazla aktivite göstermesi, genetik yatkınlık ve bazı gelişimsel özelliklerin bu duruma katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Bazı çocuklarda ailede benzer bir durum bulunabilirken bazı vakalarda herhangi bir belirgin aile öyküsü olmadan da fazladan diş gelişebilir.
Fazladan dişler ağız içinde normal bir dişe benzer şekilde sürebileceği gibi daha küçük, konik veya farklı şekilli olabilir. Bazıları ise hiç sürmeden çene kemiği içinde gömülü kalabilir ve yalnızca rutin muayene veya görüntüleme sırasında fark edilebilir. Tek bir fazladan diş bulunabileceği gibi daha nadir olarak birden fazla diş de gelişebilir. Bu durum her zaman bir hastalık belirtisi anlamına gelmez ancak birden çok fazladan diş görüldüğünde çocuğun genel gelişim özellikleriyle birlikte değerlendirme yapılması gerekebilir.
Çocuklarda Fazladan Diş En Sık Hangi Bölgelerde Görülür?
Fazladan dişler ağız içinde farklı bölgelerde ortaya çıkabilse de en sık üst çenenin ön bölümünde görülür. Özellikle iki üst orta kesici dişin arasında veya bu bölgeye yakın konumlanan fazladan dişler çocukluk döneminde daha sık karşılaşılan örnekler arasındadır. Bu bölgedeki fazladan dişler bazen ağız içine sürerken bazen çene kemiği içinde gömülü kalabilir. Gömülü bir diş, dışarıdan bakıldığında fark edilmeyebilir ancak ön kesici dişlerden birinin beklenen zamanda sürmemesi, iki ön diş arasında açıklık kalması veya dişlerin sürme yönünün değişmesi durumunda görüntüleme ile ortaya çıkarılabilir.
Fazladan dişler yalnızca ön bölgede görülmez. Arka dişlerin çevresinde, özellikle büyük azı dişlerinin yakınında veya diş kavsinin farklı bölümlerinde de gelişebilir. Konumu ve şekli kişiden kişiye değiştiği için her fazladan diş aynı etkiyi oluşturmaz. Ağız içinde düzgün bir konumda sürmüş ve çevresindeki dişleri etkilemeyen bir diş ile kalıcı bir dişin sürme yolunu kapatan gömülü fazladan diş aynı şekilde değerlendirilmez. Bu nedenle dişin hangi bölgede bulunduğu kadar çevresindeki dişlerin kökleri, sürme yönleri ve mevcut alanla olan ilişkisi de önem taşır.
Fazladan Dişler Çapraşıklığa Neden Olur mu?
Fazladan dişler bazı çocuklarda dişlerin düzgün sıralanabileceği alanı azaltarak çapraşıklığa katkıda bulunabilir. Çene kavsinde kalıcı dişler için zaten sınırlı alan varsa fazladan bir dişin gelişmesi mevcut alanın daha da daralmasına neden olabilir. Bunun sonucunda kalıcı dişler farklı yönlerde sürebilir, dönebilir veya birbirlerinin üzerine binebilir. Özellikle ön bölgede bulunan fazladan dişler iki kesici diş arasında açıklık oluşmasına, kesici dişlerden birinin normal konumundan sapmasına veya sürmesinin gecikmesine yol açabilir. Ancak fazladan diş bulunan her çocukta mutlaka çapraşıklık gelişeceği söylenemez.
Çapraşıklığın oluşup oluşmaması fazladan dişin boyutuna, konumuna, sürme yönüne ve çene kavsindeki mevcut alana bağlıdır. Çene kemiği içinde uygun bir konumda bulunan ve diğer dişlerin sürme yoluna müdahale etmeyen küçük bir fazladan diş uzun süre belirgin bir sorun oluşturmayabilir. Buna karşılık kalıcı bir dişin sürme yolunda bulunan bir fazladan diş, ilgili dişin hiç sürememesine veya farklı bir noktadan çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle diş dizilimindeki bozukluğun yalnızca görüntüsüne bakmak yerine fazladan dişin çevre yapılar üzerindeki etkisi değerlendirilmelidir.
Çocuklarda Fazladan Dişlerin Çekilmesi Gerekir mi?
Çocuklarda tespit edilen her fazladan dişin mutlaka çekilmesi gerekmez. Tedavi kararı dişin konumuna, sürüp sürmediğine, çevre dişlerin gelişimini etkileyip etkilemediğine ve ileride oluşturabileceği sorunlara göre verilir. Fazladan diş kalıcı bir dişin sürmesini engelliyorsa, diş dizilimini bozuyorsa, çapraşıklığa veya belirgin bir açıklığa neden oluyorsa ya da çevredeki dişlerin kökleriyle olumsuz ilişki gösteriyorsa çekim gündeme gelebilir. Bazı durumlarda ise herhangi bir problem oluşturmayan ve önemli anatomik yapılara yakın bulunan gömülü bir diş düzenli kontrollerle takip edilebilir.
Çekimin ne zaman yapılacağı da her çocuk için aynı değildir. Çocuğun yaşı, kalıcı dişlerin kök gelişim düzeyi, fazladan dişin bulunduğu bölge ve cerrahi işlemin çevre dişlere verebileceği olası etkiler birlikte değerlendirilir. Fazladan diş çıkarıldıktan sonra sürmesi gecikmiş kalıcı diş bazı çocuklarda zaman içinde kendiliğinden ağız içine ilerleyebilirken bazı durumlarda ortodontik destek gerekebilir. Bu nedenle çekim kararı yalnızca fazladan dişin varlığına bakılarak verilmez; amaç kalıcı dişlerin sağlıklı şekilde sürmesini ve diş diziliminin mümkün olduğunca uygun biçimde gelişmesini desteklemektir.
